|
|
 |
 |
|
|

॥ శ్రీః ॥
13.49. అధ్యాయః 049
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
వైశంపానేన జనమేజయంప్రతి ద్వైపాయనాదిభిర్యుధిష్ఠిరంప్రత్యుక్తమహాదేవమహిమానువాదః॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text
వైశంపాయన ఉవాచ।
మహాయోగీ తు తం ప్రాహ కృష్ణద్వైపాయనో మునిః।
పఠస్వ పుత్ర భద్రం తే ప్రీయతాం తే మహేశ్వరః॥ 13-49-1(83385)
పురా పుత్ర మయా మేరౌ తప్యతా పరమం తపః।
పుత్రహేతోర్మహారాజ స్తవ ఏషోఽనుకీర్తితః॥ 13-49-2(83386)
లబ్ధవానీప్సితం కామమహం వై పాండునందన।
తథా త్వమపి శర్వాద్ధి సర్వాన్కామానవాప్స్యసి॥ 13-49-3(83387)
కపిలశ్చ తతః ప్రాహ సాంఖ్యర్షిర్దేవసంమతః।
మయా జన్మాన్యనేకాని భక్త్యా చారాధితో భవః।
ప్రీతశ్చ భగవాంజ్ఞానం దదౌ మమ భవాంతకం॥ 13-49-4(83388)
చారుశీర్షస్తతః ప్రాహ శక్రస్య దయితః సఖా।
ఆలంబాయన ఇత్యేవం విశ్రుతః కరుణాత్మకః॥ 13-49-5(83389)
మయా గోకర్ణమాసాద్య తపస్తప్త్వా శతం సమాః।
అయోనిజానాం దాంతానాం ధర్మజ్ఞానాం సువర్చసాం॥ 13-49-6(83390)
అజరాణామదుఃఖానాం శతవర్షసహస్రిణాం।
లబ్ధం పుత్ర శతం శర్వాత్పురా పాండునృపాత్మజ॥ 13-49-7(83391)
వాల్మీకిశ్చాహ భగవాన్యుధిష్ఠిరమిదం వచః।
వివాదే సాగ్నిమునిభిర్బ్రహ్మఘ్నో వై భవానితి॥ 13-49-8(83392)
ఉక్తః క్షణేన చావిష్టస్తేనాధర్మేణ భారత।
సోఽహమీశానమనఘమమోఘం శరణం గతః॥ 13-49-9(83393)
ముక్తశ్చాస్మి తతః పాపైస్తతో దుఃఖవినాశనః।
ఆహ మాం త్రిపురఘ్నో వై యశస్తేఽగ్ర్యం భవిష్యతి॥ 13-49-10(83394)
జామదగ్న్యశ్చ కౌంతేయమిదం ధర్మభృతాంవరః।
ఋషిమధ్యే స్థితః ప్రాహ జ్వలన్నివ దివాకరః॥ 13-49-11(83395)
పితృవిప్రవధేనాహమార్తో వై పాండవాగ్రజ।
శుచిర్భూత్వా మహాదేవం గతోస్మి శరణం నృప॥ 13-49-12(83396)
నామభిశ్చాస్తువం దేవం తతస్తుష్టోఽభవద్భవః।
పరశుం చ తతో దేవో దివ్యాన్యస్త్రాణి చైవ మే॥ 13-49-13(83397)
పాపం చ తే న భవితా అజేయశ్చ భవిష్యసి।
న తే ప్రభవితా మృత్యురజరశ్చ భవిష్యసి॥ 13-49-14(83398)
ఆహ మాం భగవానేవం శిఖండీ శివవిగ్రహః।
తదవాప్తం చ మే సర్వం ప్రసాదాత్తస్య ధీమతః॥ 13-49-15(83399)
విశ్వామిత్రస్తదోవాచ క్షత్రియోఽహం తదాఽభవం।
బ్రాహ్మణోఽహం భవానీతి మయా చారాధితో భవః।
తత్ప్రసాదాన్మయా ప్రాప్తం బ్రాహ్మణ్యం దుర్లభం మహత్॥ 13-49-16(83400)
అసితో దేవలశ్చైవ ప్రాహ పాండుసుతం నృపం॥ 13-49-17(83401)
శాపాచ్ఛక్రస్య కౌంతేయ విభో ధర్మోఽనశత్తదా।
తన్మే ధర్మం యశశ్చాగ్ర్యమాయుశ్చైవాదదత్ప్రభుః॥ 13-49-18(83402)
ఋషిర్గృత్సమదో నామ శక్రస్య దయితః సఖా।
ప్రాహాజమీఢం భగవాన్బృహస్పతిసమద్యుతిః॥ 13-49-19(83403)
వరిష్ఠో నామ భగవాంశ్చాక్షుషస్య మనోః సుతః।
శతక్రతోరచింత్యస్య సత్రే వర్షసహస్రికే॥ 13-49-20(83404)
వర్తమానేఽబ్రవీద్వాక్యం సాంని హ్యుచ్చారితే మయా।
రథంతరే ద్విజశ్రేష్ఠ న సంయగితి వర్తతే॥ 13-49-21(83405)
సమీక్షస్వ పునర్బుద్ధ్యా పాపం త్యక్త్వా ద్విజోత్తమ।
అయజ్ఞవాహినం పాపమకార్షీస్త్వం సుదుర్మతే॥ 13-49-22(83406)
ఏవముక్త్వా మహాక్రోధః ప్రాహ శంభుం పునర్వచః।
ప్రజ్ఞయా రహితో దుఃఖీ నిత్యభీతో వనేచరః॥ 13-49-23(83407)
దశవర్షసహస్రాణి దశాష్టౌ చ శతాని చ।
నష్టపానీయపవనే మృగైరన్యైశ్చ వర్జితే॥ 13-49-24(83408)
అయజ్ఞీయద్రుమే దేశే రురుసింహనిషేవితే।
భవితా త్వం మృగః క్రూరో మహాదుఃఖసమన్వితః॥ 13-49-25(83409)
తస్య వాక్యస్య నిధనే పార్థ జాతో హ్యహం మృగః।
తతో మాం శరణం ప్రాప్తం ప్రాహ యోగీ మహేశ్వరః॥ 13-49-26(83410)
అజరశ్చామరశ్చైవ భవితా దుఖవర్జితః।
సాంయం మమాస్తు తే సౌఖ్యం యువయోర్వర్ధతాం క్రతుః॥ 13-49-27(83411)
అనుగ్రహానేవమేష కరోతి భగవాన్విభుః।
అయం ధాతా విధాతా చ సుఖదుఃఖే చ సర్వదా॥ 13-49-28(83412)
అచింత్య ఏష భగవాన్కర్మణా మనసా గిరా।
న మే తాత యుధిశ్రేష్ఠ విద్యయా పండితః సమః॥ 13-49-29(83413)
వాసుదేవస్తదోవాచ పునర్మతిమతాంవరః।
సువర్ణాక్షో మహాదేవస్తపసా తోషితో మయా॥ 13-49-30(83414)
తతోఽథ భగవానాహ ప్రీతో మా వై యుధిష్ఠిర।
అర్థాత్ప్రియతరః కృష్ణ మత్ప్రసాదాద్భవిష్యసి॥ 13-49-31(83415)
అపరాజితశ్చ యుద్ధేషు తేజశ్చైవానలోపమం।
ఏవం సహస్రశశ్చాన్యాన్మహాదేవో వరం దదౌ॥ 13-49-32(83416)
మణిమంథేఽథ శైలే వై పురా సంపూజితో మయా।
వర్షాయుతాసహస్రాణాం సహస్రం శతమేవ చ॥ 13-49-33(83417)
తతో మాం భగవాన్ప్రీత ఇదం వచనమబ్రవీత్।
వరం వృణీష్వ భద్రం తే యస్తే మనసి వర్తతే॥ 13-49-34(83418)
తతః ప్రణంయ శిరసా ఇదం వచనమబ్రవం।
యది ప్రీతో మహాదేవో భక్త్యా పరమయా ప్రభుః॥ 13-49-35(83419)
నిత్యకాలం తవేశాన భక్తిర్భవతు మే స్థిరా।
ఏవమస్త్వితి భగవాంస్తత్రోక్త్వాంతరధీయత॥ 13-49-36(83420)
జైగీషవ్య ఉవాచ। 13-49-37x(6866)
మమాష్టగుణమైశ్వర్యం దత్తం భగవతా పురా।
యత్నేనాన్యేన బలినా వారాణస్యాం యుధిష్ఠిర॥ 13-49-37(83421)
గర్గ ఉవాచ। 13-49-38x(6867)
చతుఃషష్ట్యంగమదదత్కలాజ్ఞానం మమాద్భుతం।
సరస్వత్యాస్తటే తుష్టో మనోయజ్ఞేన పాండవ॥ 13-49-38(83422)
తుల్యం మమ సహస్రం తు సుతానాం బ్రహ్మవాదినాం।
ఆయుశ్చైవ సపుత్రస్య సంవత్సరశతాయుతం॥ 13-49-39(83423)
పరాశర ఉవాచ। 13-49-40x(6868)
ప్రసాద్యేహ పురా శర్వం మనసాఽచింతయం నృప।
మహాతపా మహాతేజా మహాయోగీ మహాయశాః॥ 13-49-40(83424)
వేదవ్యాసః శ్రియావాసో బ్రాహ్మణః కరుణాన్వితః।
అప్యసావీప్సితః పుత్రో మమ స్యాద్వై మహేశ్వరాత్॥ 13-49-41(83425)
ఇతి మత్వా హృది మతం ప్రాహ మాం సురసత్తమః।
మయి సంభావనా యాస్యాః ఫలాత్కృష్ణో భవిష్యతి॥ 13-49-42(83426)
సావర్ణస్య మనోః సర్గే సప్తర్షిశ్చ భవిష్యతి।
వేదానాం చ స వై వక్తా కురువంశకరస్తథా॥ 13-49-43(83427)
ఇతిహాసస్య కర్తా చ పుత్రస్తే జగతో హితః।
భవిష్యతి మహేంద్రస్య దయితః స మహామునిః॥ 13-49-44(83428)
అజరశ్చామరశ్చైవ పరాశర సుతస్తవ।
ఏవముక్త్వా స భగవాంస్తత్రైవాంతరధీయత।
యుధిష్ఠిర మహాయోగీ వీర్యవానక్షయోఽవ్యయః॥ 13-49-45(83429)
మాండవ్య ఉవాచ। 13-49-46x(6869)
అచోరశ్చోరశంకాయాం శూలే భిన్నో హ్యహం తదా॥ 13-49-46(83430)
తత్రస్థేన స్తుతో దేవః ప్రాహ మాం వై నరేశ్వర।
మోక్షం ప్రాప్స్యసి శూలాచ్చ జీవిష్యసి సమార్బుదం॥ 13-49-47(83431)
రుజా శూలకృతా చైవ న తే విప్ర భవిష్యతి।
ఆధిభిర్వ్యాధిభిశ్చైవ వర్జితస్త్వం భవిష్యతి॥ 13-49-48(83432)
పాదాచ్చతుర్థాత్సంభూత ఆత్మా యస్మాన్మునే తవ।
త్వం భవిష్యస్యనుపమో జన్మ వై సఫలం కురు॥ 13-49-49(83433)
తీర్థాభిషేకం సకలం త్వమవిఘ్నేన చాప్స్యసి।
స్వర్గం చైవాక్షయం విప్ర విదధామి తవోర్జితం॥ 13-49-50(83434)
ఏవముక్త్వా తు భగవాన్వరేణ్యో వృషవాహనః।
మహేశ్వరో మహారాజః కృత్తివాసా మహాద్యుతిః।
సగణో దైవతశ్రేష్ఠస్తత్రైవాంతరధీయత॥ 13-49-51(83435)
గాలవ ఉవాచ। 13-49-52x(6870)
విశ్వామిత్రాభ్యనుజ్ఞాతో హ్యహం పితరమాగతః।
అబ్రవీన్మాం తతో మాతా దుఃఖితా రుదతీ భృశం॥ 13-49-52(83436)
కౌశికేనాభ్యనుజ్ఞాతం పుత్రం దేవవిభూషితం।
న తాత తరుణం దాంతం పితా త్వాం పశ్యతేఽనఘ॥ 13-49-53(83437)
శ్రుత్వా జనన్యా వచనం నిరాశో గురుదర్శనే।
నియతాత్మా మహాదేవమపశ్యం సోఽబ్రవీచ్చ మాం॥ 13-49-54(83438)
పితా మాతా చ తే త్వం చ పుత్ర మృత్యువివర్జితాః।
భవిష్యథ విశ క్షిప్రం ద్రష్టాసి పితరం క్షయే॥ 13-49-55(83439)
అనుజ్ఞాతో భగవతా గృహం గత్వా యుధిష్ఠిర।
అపశ్యం పితరం తాత ఇష్టిం కృత్వా వినిఃసృతం।
ఉపస్పృశ్య గృహీత్వేధ్మం కుశాంశ్చ శరణాకురూన్॥ 13-49-56(83440)
తాన్విసృజ్య చ మాం ప్రాహ పితా సాస్రావిలేక్షణః।
ప్రణమంతం పరిష్వజ్య మూర్ధ్న్యుపాఘ్రాయ పాండవ॥ 13-49-57(83441)
దిష్ట్యా దృష్టోసి మే పుత్ర కృతవిద్య ఇహాగత॥ 13-49-58(83442)
వైశంపాయన ఉవాచ। 13-49-59x(6871)
ఏతాన్యత్యద్భుతాన్యేవ కర్మాణ్యథ మహాత్మనః।
ప్రోక్తాని మునిభిః శ్రుత్వా విస్మయామాస పాండవః॥ 13-49-59(83443)
తతః కృష్ణోఽబ్రవీద్వాక్యం పునర్మతిమతాంవరః।
యుధిష్ఠిరం ధర్మనిధిం పురుహూతమివేశ్వరః॥ 13-49-60(83444)
ఉపమన్యుర్మయి ప్రాహ తపన్నివ దివాకరః।
అశుభైః పాపకర్మాణో యే నరాః కలుషీకృతాః॥ 13-49-61(83445)
ఈశానం న ప్రపద్యంతే తమోరాజసవృత్తయః। 13-49-62(83446)
ఈశ్వరం సంప్రపద్యంతే ద్విజా భావితభావనాః॥ 13-49-63(83447)
సర్వథా వర్తమానోపి యో భక్తః పరమేశ్వరే।
సదృశోఽరణ్యవాసీనాం మునీనాం భావితాత్మనాం॥ 13-49-64(83448)
బ్రహ్మత్వం కేశవత్వం వా శక్రత్వం వా సురైః సహ।
త్రైలోక్యస్యాధిపత్యం వా తుష్టో రుద్రః ప్రయచ్ఛతి 13-49-65(83449)
మనసాఽపి శివం తాత యే ప్రపద్యంతి మానవాః।
విధూయ సర్వపాపాని దేవైః సహ వసంతి తే॥ 13-49-66(83450)
భిత్త్వాభిత్త్వా చ కూలాని హుత్వా సర్వమిదం జగత్।
జయేద్దేవం విరూపాక్షం న స పాపేన లిప్యతే॥ 13-49-67(83451)
సర్వలక్షణహీనోపి యుక్తో వా సర్వపాతకైః।
సర్వం తుదతి తత్పాపం భావయఞ్శివమాత్మనా 13-49-68(83452)
కీటపక్షిపతంగానాం తిరశ్చామపి కేశవ।
మహాదేవప్రపన్నానాం న భయం విద్యతే క్వచిత్॥ 13-49-69(83453)
ఏవమేవ మహాదేవం భక్తా యే మానవా భువి।
న తే సంసారవశగా ఇతి మే నిశ్చితా మతిః।
తతః కృష్ణోఽబ్రవీద్వాక్యం ధర్మపుత్రం యుధిష్ఠిరం॥ 13-49-70(83454)
విష్ణురువాచ। 13-49-71x(6872)
ఆదిత్యచంద్రావనిలానలౌ చ
ద్యౌర్భూమిరాపో వసవోఽథ విశ్వే।
ధాతాఽర్యమా శుక్రబృహస్పతీ చ
వేదా యజ్ఞా దక్షిణా వేదవాహాః। 13-49-71(83455)
సోమో యష్టా యచ్చ హవ్యం హవిశ్చ
రక్షా దీక్షా సంయమా యే చ కేచిత్॥ 13-49-72(83456)
స్వాహా వౌషట్ బ్రాహ్మణాః సౌరభేయీ
ధర్మం చాగ్ర్యం కాలచక్రం బలం చ।
యశో దమో బుద్ధిమతాం స్థితిశ్చ
శుభాశుభం యే మునయశ్చ సప్త॥ 13-49-73(83457)
అగ్ర్యా బుద్ధిర్మనసా దర్శనే చ
స్పర్శశ్చాగ్ర్యః కర్మణాం యా చ సిద్ధిః।
గణా దేవానామూష్మపాః సోమపాశ్చ
లేఖాః సుయామాస్తుషితా బ్రహ్మకాయాః॥ 13-49-74(83458)
ఆభాసురా గంధపా ధూమపాశ్చ
వాచా విరుద్ధాశ్చ మనోవిరుద్ధాః।
శుద్ధాశ్చ నిర్మాణరతాశ్చ దేవాః
స్పర్శాశనా దర్శపా ఆజ్యపాశ్చ॥ 13-49-75(83459)
చింత్యద్యోతా యే చ దేవేషు ముఖ్యా
యే చాప్యంతే దేవతాశ్చాజమీఢ।
సుపర్ణగంధర్వపిశాచదానవా
యక్షాస్తథా చారణపన్నగాశ్చ॥ 13-49-76(83460)
స్థూలం సూక్ష్మం మృదు చాప్యసూక్ష్మం
దుఃఖం సుఖం దుఃఖమనంతరం చ।
సాంఖ్యం యోగం తత్పరాణాం పరం చ
శర్వాంజాతం విద్ధి య***********॥ 13-49-77(83461)
తత్సంభూతా భూతకృతో వరేణ్యా
సర్వే దేవా భువనస్యాస్య గోపాః।
ఆవిశ్యేమాం ధరణీం యేఽభ్యరక్షన్
పురాతనీం తస్య దేవస్య సృష్టిం॥ 13-49-78(83462)
విచిన్వంతస్తపసా తత్స్థవీయః
కించిత్తత్త్వం ప్రాణహేతోర్నతోస్మి।
దదాతు వేదః స వరానిహేష్టా-
నభిష్టుతోః నః ప్రభురవ్యయః సదా॥ 13-49-79(83463)
ఇమం స్తవం సన్నియతేంద్రియశ్చ
భూత్వా శుచిర్యః పురుషః పఠేత।
అభగ్నయోగో నియతో మాసమేకం
సంప్రాప్నుయాదశ్వమేధే ఫలం యత్॥ 13-49-80(83464)
వేదాన్కృత్స్నాన్బ్రాహ్మణః ప్రాప్నుయాత్తు
జయేన్నృపః పార్థ మహీం చ కృత్స్నాం।
వైశ్యో లాభం ప్రాప్నుయాన్నైపుణం చ
శూద్రో గతిం ప్రేత్య తథా సుఖం చ॥ 13-49-81(83465)
స్తవరాజమిమం కృత్వా రుద్రాయ దధిరే మనః।
సర్వదోషాపహం పుణ్యం పవిత్రం చ యశస్వినః॥ 13-49-82(83466)
యావంత్యస్య శరీరేషు రోమకూపాణి భారతః।
తావంత్యబ్దసహస్రాణి స్వర్గే వసతి మానవః॥ ॥ 13-49-83(83467)
ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి ఏకోనపంచాశోఽధ్యాయః॥ 49 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes
7-49-1 పఠస్వ స్తవమితి శేషః। హే పుత్ర యుధిష్ఠిర॥ 7-49-5 ఆలంబాయన ఆలంబగోత్రః। చతుఃశీర్ష ఇతి ట.థ.పాఠః॥ 7-49-7 హే పుత్ర శతం పుత్రాణామితి శేషః॥ 7-49-8 వివాదే వేదవిపరీతవాదే। అగ్నిసహితైర్మునిభిరుక్త ఇతి సంబంధః॥ 7-49-9 తేన వేదవిరోధజేన॥ 7-49-12 పితృతుల్యా విప్రా జ్యేష్ఠో భ్రాతా పితుః సమ ఇతిస్మృతేర్జ్యేష్ఠా భ్రాతరస్తేషాం వధేన। స తు విప్రవధేనేతి ట.థ పాఠః॥ 7-49-15 శిఖండీ కపర్దీ। శివవిగ్రహః కల్యాణశరీరః॥ 7-49-18 ప్రభుః ప్రార్థితః సన్నితి శేషః॥ 7-49-21 ఉచ్చారితే అన్యథేతి శేషః॥ 7-49-22 పాపం వితథాభినివేశం త్యక్త్వా సమీక్షస్వ విచారయ। అయజ్ఞవాహినం న యజ్ఞం వహతి తం పాపమవాక్షరపాఠజమపరాధం॥ 7-49-23 నిధనే అందే సద్య ఏవేత్యర్థః॥ 7-49-27 సాంయభవైషంయం। యువయోర్గృత్సమదశతక్రత్వోః॥ 7-49-31 అర్థః సర్వస్మాత్ప్రియస్తతోఽపి ప్రియోఽంతరాత్మా తత్తుల్యః సర్వేషాం భవిష్యసీత్యర్థః॥ 7-49-33 పూరా పూర్వావతారే॥ 7-49-42 యా తవ మయి సంభావనా ఏతస్మాత్ఫలమహం ప్రాప్స్యే ఇతి అస్యాః ఫలాత్ పుణ్యాత్తవ కృష్ణోనామ పుత్రో భవిష్యతి॥ 7-49-49 పాదాచ్చతుర్థాత్। తపః శౌచం దయా సత్యమితి చత్వారో ధర్మస్య పాదాస్తేషాం చతుర్థాత్సత్యాదేవ తవాత్మా శరీరం॥ 7-49-52 పితరం ద్రక్ష్యే ఇతి బుద్ధ్యా గృహమాగతః। దుఃఖితా వైధవ్యదుఃఖేన॥ 7-49-55 క్షయే గృహే। విశ ప్రవిశ॥ 7-49-56 శరణాకురూన్ వాయ్వాఘాతేన వా స్వయం వా పక్వతయా ఫలానామధః పతనేన విశరణం శరణా తత్ప్రధానాః కురవోఽన్నాని శరణాకురవస్తాన్। శౄ విశరణేఽస్మాద్భావే ల్యుః॥ 7-49-57 సాస్రత్వాదావిలే ఈక్షణే యస్య॥ 7-49-60 ఈశ్వరో విష్ణుః॥ 7-49-67 కూలాని గృహతటాకాదీని॥ 7-49-68 ఆత్మనా చిత్తేన॥ 7-49-71 ఆదిత్యచంద్రావిత్యాదిసర్వం సర్వాజ్జాతం విద్ధీతి సప్తమస్థేనాన్వయః॥ 7-49-72 ఉపనిషత్। ప్రాధాన్యాత్పృథక్కీర్తనం। వేదవాహా వేదపాఠకాః॥ 7-49-75 వాచావిరుద్ధాః। వాఙ్నియమనశీలాః। నిర్మాణం అనేకధాభవనం యోగేనానేకశరీరధారణం తత్ర రతాః॥ 7-49-77 చింత్యద్యోతాః సంకల్పితమాత్రం వస్తు యేషాం సద్యః పురతః ప్రకాశతే తాదృశాః॥

|
 శ్లోకాలు.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|